Open brief aan alle Stadjers

Open brief aan alle Stadjers
Stadspartij Groningen, gemeenteraadsfractie
Aan:Alle Stadjers,Gemeenteraad van Groningen,College van BenW van Groningen,Provinciale Staten van Groningen,College van Gedeputeerde Staten van Groningen,Pers.

Groningen stad: 10 mei 2011
Onderwerp: Advies Commissie Terlouw
Geachte lezer(s)

Conclusies Stadspartij inzake rapport commissie Terlouw

Het rapport, dat de commissie Terlouw over het forum heeft gepresenteerd, is een bijzonder fenomeen.

De commissie heeft voornamelijk met voorstanders van het project gesproken. De commissie deed zelf geen onderzoek. Door de commissie worden veel onduidelijke en vaak niet bewijsbare zaken als uitgangspunt of de waarheid gepresenteerd. Door de commissie worden belangrijke vragen over cultuurhistorie, stedenbouw en architectuur op die plek achter de Grote Markt vermeden. De ontkoppeling van het forumgebouw en de herontwikkeling van de oostzijde Grote Markt was voor de commissie onbespreekbaar. De term historische Grote Markt komt niet voor, etc. Kortom een weinigzeggend rapport, waarvan de uitslag bij het instellen van de commissie al bekend leek te zijn.

Wensdenken, het behartigen van belangen van projectontwikkelaars, gelatenheid, externe subsidies en een gebrek aan fantasie, naast een ‘point of no return’ redenering voeren de boventoon. Toch staan er nog genoeg interessante zaken in het rapport, die de positieve conclusie van de commissie Terlouw over het Forum voor de Stadspartij onbegrijpelijk maakt. Het rapport is doordrenkt van de maakbare samenleving, een denkrichting, waar volgens de Stadspartij D66 niet bijster enthousiast meer over is.

De toegevoegde economische waarde van het Forum voor de stad wordt in de samenvatting op blz.1 al direct ontkracht: citaat onder aan blz. 1 “De commissie verwacht niet dat het Forum zelf, gelet op de gekozen opzet een substantiële directe bijdrage gaat leveren aan de versterking van de economische structuur”. Het antwoord op de belangrijkste vraag van Provinciale Staten is dus: Het forum levert geen bijdrage aan de lokale en regionaal economische structuur voor de gevraagde 35 miljoen euro! Daarnaast is de exploitatie opzet onvoldoende. Het project voldoet volgens de Stadspartij dus niet aan de door de provincie gestelde subsidievoorwaarden.

De samenvatting op blz. 1
‘Groningen heeft een unieke kans’(wensdenken);
‘De commissie ziet geen aanleiding om het concept radicaal te veranderen’ (gelatenheid);
‘Er is geen tijd om een volledig nieuw plan te ontwikkelen’ (gebrek aan fantasie en durf);
‘De commissie verwacht…’(wensdenken);
‘Europese subsidie’ blz. 14 en reeds gedane investeringen’ (point of no return).

De samenvatting voor de opdrachtgevers loopt tot en met de eerste twee alinea’s op blz. 2.
De begroting moet nog worden aangescherpt. Volgens de Stadspartij betekent dit in normaal Nederlands, dat de begroting niet op orde is;Het organiseren van een slagvaardige organisatiestructuur lukt niet (tegengestelde belangen). Niets is volgens de Stadspartij zo moeilijk als (semi) ambtelijke organisaties te laten samenwerken. Nota bene het belangrijkste argument van de ‘founding father’ van het Forum, de heer van Twist. Zie hiervoor ook de film ‘de nuloptie’ van dr. ir Martijn Duineveld, www.denuloptie.com

Een niet bevooroordeelde lezer zou uit deze samenvatting direct de conclusie trekken: hou maar op met dat forumproject, dit wordt helemaal niets.

Opmerkelijk is de constatering van de commissie, dat de huur van het Forum reeds is afgesproken. Om deze reden kan er volgens de Stadspartij dus geen ontkoppeling plaatsvinden tussen de ontwikkeling van het Forum en de Oostzijde van de Grote Markt. Belangen van projectontwikkelaars tellen voor de commissie zwaarder, dan de mening en behoeften van de Groninger bevolking.

Opmerkelijk is ook bijlage 2: Het forum vergeleken. Gebouwen in veelal hele grote steden (bijv. Amsterdam, Barcelona Seattle en Washington). Hoe deze centra financieel functioneren wordt niet duidelijk. De vraag is, wat heeft Groningen hiermee te maken? Lees hierover ook de Groninger Internetcourant en de beweringen van wethouder Schroor over het Powerhouse in Sydney Waar hebben we het hier over? Sydney heeft circa 3,6 miljoen inwoners (de agglomeratie circa 4,2 miljoen inwoners).

Het rapport van de Commissie Terlouw

Hierna loopt de Stadspartij even door het rapport.

De Algemene conclusies van de Stadspartij

De Stadjers wordt weer eens niets gevraagd, nu echt duidelijk wordt wat voor plannen er gesmeed worden. Dit, terwijl D66 beweert de partij te zijn, die voor invloed van de burgers is;Een niet bevooroordeelde lezer zou uit de samenvatting al de conclusie trekken: hou maar op met dat forumproject, dit wordt helemaal niets;Het forum levert volgens de commissie geen bijdrage aan de lokale en regionaal economische structuur. (voor de gevraagde 35 miljoen euro);De Stadspartij concludeert, dat de wens van Provinciale Staten om meer commercie toe te voegen in het Forum, door de commissie niet wordt gehonoreerd;De Stadspartij constateert onder 1.4, uitvoering van de opdracht, dat voornamelijk met voorstanders is gesproken. Dit maakt de zogenaamde onafhankelijk positie van de commissie twijfelachtig;Een bijzonder hoofdstuk is het investeren in cultuur. Niet bewezen stellingen en vóóronderstellingen lopen door elkaar heen. De aan de orde gestelde argumenten zijn boterzacht, wetenschappelijk niet onomstreden en ook niet te bewijzen;Het Forumproject is niet onderworpen aan een maatschappelijke kosten batenanalyse;Er worden oneigenlijke argumenten gehanteerd van bijv. reeds gepleegde investeringen, subsidieverstrekking dan wel vervaltermijnen van subsidies. Dit om het project door te drukken;De commissie stelt feitelijk vast, maar zegt het niet zo, dat het Forumconcept helemaal niets wordt. Datgene wat er ligt is volgens de Stadspartij voor Provinciale Staten onacceptabel. Het concept hoeft evenwel volgens de commissie niet te veranderen. Dit vindt de Stadspartij onbegrijpelijk;Volgens de Stadspartij deugen de begroting en de exploitatieopzet van het Forum helemaal niet, een belangrijk punt voor Provinciale Staten;Naar mening van de Stadspartij zijn verwachtingen geen harde feiten, op basis waarvan een dergelijke ingrijpende beslissing kan worden genomen;Kunnen is volgens de Stadspartij niet zullen. Vaagheid alom volgens de Stadspartij;De Stadspartij stelt bij de commissie heel veel wensdenken en terechte twijfels vast. Tot nu toe heeft de bestaande organisatie nauwelijks iets waargemaakt. Dit wordt volgens de Stadspartij ook niet beter. Anderen zullen iets dat na jaren geploeter niet gelukt is ook niet kunnen waarmaken. Daar verandert een aangekondigde nieuwe Forumvisie niets aan. In plaats van op te houden, beginnen we gewoon weer opnieuw. Belastinggeld speelt geen rol.

De opbouw van het rapport is logisch en als volgt:
1 De opdracht
2 Investeren in cultuur
3 Analyse van de plannen van het Groninger Forum
4 Conclusies en aanbevelingen van de commissie

Bijlage 1 Profiel va het Forum
Bijlage 2 Het forum vergeleken
Bijlage 3 Gesprekspartners

1.De Opdracht

“De bouw van het Forum maakt integraal onderdeel uit van het stedenbouwkundig plan Grote Markt Oostzijde” en “belangrijke redenen voor het gebrek aan steun bij Provinciale Staten zij de vraagtekens, die leven bij de exploitatie en het structuurversterkende economische effect van het Groninger Forum”
“De provincie Groningen en de gemeente Groningen hebben besloten een commissie van deskundigen onder leiding van Jan Terlouw in te stellen met als opdracht te bezien of het bestaande concept van het Groninger Forum kan worden versterkt in termen van economische structuurversterking en exploitatie”

Naar mening van de Stadspartij is het antwoord hierop: NEE, het bestaande concept van het Groninger Forum kan niet worden versterkt in termen van economische structuurversterking en exploitatie”

De onderzoeksvragen onder 1.2 zijn wat de Stadspartij betreft niet compleet. Zo ontbreken bijv. een ontkoppelingsvariant (forum en oostzijde scheiden) en ook een historische variant is er niet.
Onder bullit 5: “De opdracht van de commissie is bedoeld om de impasse in de politiek bestuurlijke besluitvorming over het Forum te doorbreken”

De Stadspartij is van mening, dat dit met dit rapport in ieder geval niet gelukt is!

Onder 1.4 uitvoering van de opdracht, constateert de Stadspartij dat voornamelijk met voorstanders is gesproken. Dit maakt de zogenaamde onafhankelijk positie van de commissie twijfelachtig.

2. Investeren in cultuur

Een bijzonder hoofdstuk, dit investeren in cultuur. Niet bewezen stellingen en vooronderstellingen lopen door elkaar heen. De lezer moet wel de conclusie trekken: De aan de orde gestelde argumenten zijn boterzacht, wetenschappelijk niet onomstreden, dan wel niet te bewijzen.

Nadat eerst in 3 korte bullits (omstreden en niet te bewijzen) voordelen van investeren in cultuur zijn opgesomd, volgen 9 bullits, die investeren in cultuur verder in twijfel trekken. Tot slot volgen nog een aantal bullits, die deels weer precies het tegenovergestelde veronderstellen en beweren, met als eindconclusie “Het zijn precies deze argumenten, die in Groningen worden gehanteerd om de plannen voor het Groninger forum te legitimeren”.

Dit is wetenschappelijk en politiek uiterst merkwaardig. Eerst plaats je als commissie bij alle argumenten grote vraagtekens. Vervolgens zeg je, we zijn voor, omdat Groningen deze argumenten hanteert. Argumenten die de commissie zelf nauwelijks valide vindt. Hier begrijpt de Stadspartij helemaal niets meer van.

Op blz. 8 worden historisch erfgoed en cultureel aanbod over een kam geschoren. Dit is niet juist. En een stelling wordt geponeerd die niet bewezen wordt: “Het Forum en de ontwikkeling van de Grote Markt zullen de aantrekkingskracht van Groningen alleen maar groter maken”. Dit terwijl het forumgebouw haaks staat op de waarden van het Gronings cultureel erfgoed.

Citaat blz. 8: “Als er al harde cijfers zijn om lokale investeringen in kunst en cultuur mee te legitimeren, beperken die zich meestal tot de werkgelegenheidseffecten in de culturele sector zelf en de bestedingen van toeristen, die op culturele instellingen afkomen. Beide zijn vanzelfsprekend relevant, maar zijn dat alleen voor de culturele hoofdsteden van enige omvang. De vraag is of Groningen, zoals bijv. Amsterdam , in deze categorie valt. ”
Wat de Stadspartij betreft is de vraag stellen hem beantwoorden: Het antwoord is NEE, Groningen valt niet in deze categorie.

Vijfde bullit op blz. 9. “Er zijn zowel in binnen – als buitenland zeer uiteenlopende schattingen over dit type economische baten van cultuur”.
Zesde bullit op blz. 9: “In de plannen van Forum wordt in de programmering juist gemikt op de verhalen uit de lokale en regionale cultuur. De vraag is dus of die keuze in het perspectief van economische structuurversterking het meest voor de hand liggende is”.
Zevende bullit op blz. 9: “De veelheid aan effecten, die aan cultuur worden toegeschreven, leidt gemakkelijk tot de conclusie, dat overheidsinvesteringen in cultuur maatschappelijk zinvol zijn. Toch hoeft dat niet altijd zo te zijn” ; en “Het is op voorhand dus niet zeker dat de baten groter zijn dan de kosten” ; en “Het optellen van thermometeruitslagen zal echter al gauw een enorme overschatting van baten opleveren als gevolg van dubbeltellingen”.
Achtste bullit op blz.10: “Cultuur als vestigingsfactor voor bedrijven. De bewijsvoering voor deze claim door onderzoek is nog niet overtuigend geleverd”.
De negende bullit op blz. 10 komt met een niet bewezen non argument: “…in de esthetisch aantrekkelijke omgeving van een historische binnenstad aangevuld met markante moderne architectuur”. Dit vindt de Stadspartij een merkwaardige opmerking want over stedenbouw en architectuur zou immers niet gesproken worden!
De tiende bullit op blz. 10: “Vastgesteld kan worden dat er voor verschillende cultuurinstellingen en uitingen veel pogingen zijn gedaan om de maatschappelijke baten te berekenen” en “Het Forumproject is niet onderworpen aan een maatschappelijke kosten batenanalyse”.
De dertiende bullet op blz 10: “De aantrekkingskracht van een stad wordt niet vergroot als investeren in cultuur wordt opgevat als herhuisvestingvraagstuk”.

3. Analyse van de plannen voor het Groninger Forum.

De commissie stelt: “Alle hierna volgende constateringen en interpretaties komen voor rekening van de commissie”.
“De toegezegde gelden (8,9 miljoen euro) uit Brussel staan ook op het spel als de bouw van het Forum niet voor een bepaalde datum van start gaat”.
Hier worden, zoals zo vaak in Groningen, weer de oneigenlijke argumenten van subsidieverstrekking gebruikt.

De commissie stelt: “De gemeente heeft niet goed duidelijk gemaakt, dat de ontwikkeling van de Oostzijde van de Grote Markt niet mogelijk is zonder de komst van het Forum”. De Stadspartij vindt het jammer, dat er nooit een poging is gedaan om de Oostzijde los te koppelen en met een ander verhaal te komen.

“Het concept van een bedrijfsverzamelgebouw heeft te weinig meerwaarde om de vereiste investeringen te rechtvaardigen en gaat zeker niet zorgen voor de gewenste forse groei van de bezoekersaantallen”. Hier trapt de commissie volgens de Stadspartij een enorme open deur in, want dit argument wordt door de critici al jaren gebezigd.

3.4 Exploitatie van het Forum

Op blz. 16 staat: “De vraag is welke beperkingen/mogelijkheden de nog niet ingevulde ruimten in het ontwerp bieden voor versterking van het forumconcept”. Het antwoord is volgens de Stadspartij: die mogelijkheden zijn er niet!

Bij de exploitatieopzet plaatst de commissie een aantal kanttekeningen.
De Stadspartij presenteert hier een selectie van die kanttekeningen:
Bij de baten:
‘Is totaal niet onderbouwd met programma’
‘Onduidelijk waar dit bedrag op is gebaseerd’
‘Opvallend’
‘Is ambitieus, zeker in de huidige economische structuur’
‘De geraamde groei van inkomsten is ambitieus’
‘Optimistisch’
‘Optimistisch’

Bij de lasten:
‘Toelichting ontbreekt in het bedrijfsplan’
‘De jaarlijkse huur van 900.000 euro is afgesproken met de gemeente’
‘bescheiden bedrag gelet op de snelle ontwikkelingen en ambities’
‘Kosten collectie kunnen hoger uitvallen’

“De commissie is van oordeel dat de hoofdlijnen van de exploitatieopzet realistisch zijn maar dat de begroting op een aantal onderdelen aanzienlijk kan worden aangescherpt”. Anders gezegd volgens de Stadspartij, de begroting en de exploitatieopzet deugen niet.
“De commissie kan niet beoordelen of programmeringlasten realistisch zijn omdat een ontwerpprogramma ontbreekt”.
“In het bedrijfsplan wordt nergens de ambitie uitgesproken om de clustering van functies in één gebouw aan te grijpen om synergievoordelen in de organisatie te realiseren en deze te vertalen in vermindering van de personeelslasten”.

3.5 Versterking economische structuur

Er is volgens de Stadspartij geen sprake van versterking van de economische structuur!

De Commissie: “De resultaten van de investering in het Forum zoals die blijken uit het Ecorys rapport zijn niet opzienbarend. De indirecte effecten van het investeren in cultuur zijn niet onderzocht”. De Stadspartij verwijst hierbij ook naar de bevindingen uit ‘investeren in cultuur, hoofdstuk 2’.

De Commissie: “Te denken valt aan het aantrekken van andere hoogwaardige architectuur” Afgezien van het feit dat de commissie buiten de opdracht spreekt moet de vraag gesteld worden :wat is dit? Uit alle onderzoeken blijkt, dat toeristen op historische binnen steden afkomen en niet op modernistische architectuur, die je overal vindt.

De Commissie: “De functie debat, horeca en zaalverhuur van het Forum zorgen voor concurrentie van bestaande verhuurders van zalen en horecaondernemers”.

4. Conclusies en aanbevelingen van de commissie

4.2 Algemene conclusies

“Een culturele instelling als het Groninger Forum past bij een stad met de omvang en ambitie als die van Groningen”. Deze stelling wordt niet bewezen en valt zo uit de lucht.

“De stad heeft behoefte aan een tweede publiekstrekker in de culturele infrastructuur, naast het Groninger Museum”. Wederom een onbewezen stelling. De commissie gaat voor het gemak even voorbij aan de verwoesting van twee ooit aanwezige publiekstrekkers in de binnenstad: De Hortustuin en de concertzaal van de Harmonie.
Wanneer de ‘vooruitstrevende’ krachten in de jaren 60 nog verder hun zin hadden kunnen doordrijven, was ook nog het tangentenstelsel voor wegen aangelegd en was de stad verwoest. Dankzij onze huidige commissaris Max van den Berg is dit gelukkig voorkomen! Laten we dit soort zaken ook even in de argumentatie betrekken.

“De Oostzijde en Noordzijde van het plein zijn in zichzelf gekeerd en hebben een gedateerde architectuur”. Wederom stellingen, die niets met dit rapport te maken hebben. Een conclusie hieruit zou net zo goed kunnen zijn: Herbouw de historische Grote Markt!

“Door nieuwe loopstromen te creëren….” Alweer een item dat in het rapport niet aan de orde is geweest en uit de lucht valt! De Stadspartij merkt op, dat dit ook al eens in de jaren 70 is geprobeerd met zogenaamde passages en dat dit volledig mislukt is. De overheid beïnvloed niet zomaar even de loopstromen van burgers en toeristen. Over een maakbare samenleving gesproken.

“Naast deze twee trekkers heeft de Groningse binnenstad relatief weinig te bieden”. De Stadspartij vindt deze uitspraken ontoelaatbaar, gezien de vele prijzen en complimenten die de binnenstad van Groningen steeds krijgt.
“De commissie ziet het Forum als een tweede culturele trekpleister in de binnenstad naast het Groninger Museum. Het forum zal worden ondergebracht in een aansprekend en spannend gebouw op een voorheen wat desolate plek midden in de stad. Hier gaat de commissie weer buiten zijn opdracht. Hoezo aansprekend en spannend?

“De stad gaat op slot. Iedereen is het eens met de stelling dat de binnenstad van Groningen en dan vooral het gebied aan de noord en oostzijde van de Grote Markt al lange tijd toe is aan een grondige revitalisatie. …De stad verliest dan terrein aan steden als Leeuwarden en Zwolle”. Dat de stad op slot gaat, is napraten van projectontwikkelaars, die geld willen verdienen en ambtenaren die werk voor zichzelf willen creëren. Bovendien is het maar zeer de vraag of dit de juiste oplossing is. De Groningers wordt niets gevraagd. Terwijl D66 beweert de partij te zijn die voor invloed van de burgers is.
“Er is al 70 miljoen in het project geïnvesteerd”. De Stadspartij is van mening, dat de wethouder eerder een veel lager bedrag heeft genoemd! Dit klopt dus niet en komt weer uit de lucht vallen!

“het zijn uiteindelijk politieke lef en overtuiging, die de doorslag geven bij dit soort investeringen”. De Stadspartij wijst bij deze stelling van de commissie o.a. op de genoemde fouten, die in de jaren 60 en later (bijv. Westerhaven en omgeving) zijn gemaakt en tekent aan dat een Forum bouwen van belastinggeld wel heel gemakkelijk is. Voor het afwentelen van risico’s op de belastingbetaler is volgens de Stadspartij weinig politieke lef nodig.

4.3 Conclusies ten aanzien van het concept

“In ieder geval moet de indruk worden weggenomen dat het Forum een introvert cultuurpaleis wordt”. Dit is volgens de Stadspartij al lang zo. Dit beeld wijzigen zal niet meer lukken!

“De commissie ziet geen aanleiding het concept van het Forum radicaal te veranderen. Er is al te veel geïnvesteerd”. Wat de Stadspartij betreft een non argument.

“Het momentum zou verdwijnen en er zou een nieuw financieringsarrangement moeten worden gevonden. Bovendien is het plan te ver gevorderd om te stoppen. De desinvestering is te hoog en is maatschappelijk niet te verdedigen.
Wederom non argumenten. De stad heeft het zelf zover laten komen. En nu moet de belastingbetaler voor dit gepruts betalen.

De Stadspartij wijst in dit kader op het door de Tweede Kamer stopgezette project ‘Anders betalen voor mobiliteit’, vroeger rekening rijden. Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat stopte hiermee, ondanks investeringen van jaren, die in de honderden miljoeneneuro’s liepen en een projectorganisatie van 160 mensen, die ontmanteld moest worden. Dus de commissie moet niet zeggen, dat zoiets niet kan.

Zoals de commissie het forum ziet op blz. 24, vindt de Stadspartij regelrechte onzin.
“De commissie vindt het ook niet realistisch om in dit stadium van de planontwikkeling nog gouden vondsten te verwachten”
De commissie zegt dus feitelijk, dat Provinciale Staten niet moeten zeuren en het hiermee moeten doen.

4.4. Conclusies ten aanzien van de versterking van de exploitatie

De belangrijkste conclusie is volgens de Stadspartij het feit dat een risicoparagraaf ontbreekt.

4.5 Conclusies ten aanzien van de economische structuur

“In de ogen van de commissie moet de economische structuurversterking vooral verwacht worden van bedrijven die zich naar verwachting in de directe omgeving van het Forum gaan vestigen”. Naar mening van de Stadspartij zijn verwachtingen geen harde feiten, op basis waarvan een dergelijk ingrijpende en verstrekkende beslissing kan worden genomen.

“Van een fors gesubsidieerde instelling als het Forum (42% van de totale omzet, zoals blijkt uit het bedrijfsplan) kan niet worden verwacht dat het veel meer directe effecten heeft op de versterking van de economische structuur. Maar het Forum moet nadrukkelijk deel gaan uitmaken van de gebiedsontwikkeling Grote Markt Oostzijde”. Wederom zegt de commissie volgens de Stadspartij: Provinciale Staten, er is geen sprake van economische structuurversterking!

“De commissie is van mening dat het ontwerp geen ruimte biedt voor het toevoegen van commerciële functies”…. “Het is overduidelijk ontworpen als en cultuurgebouw”
De Stadspartij concludeert dat de wens van Provinciale Staten om meer commercie toe te voegen door de commissie niet wordt gehonoreerd.

“Het forum kan een tweede culturele trekpleister van Groningen worden”. Kunnen is niet zullen. Daarom biedt deze conclusie van de commissie volgens de Stadspartij geen enkel houvast.

“….niet automatisch veel landelijke aantrekkingskracht zal uitoefenen. Alleen een aansprekend gebouw met aantrekkelijke horeca is te weinig. Het succes van Forum zal in belangrijke mate worden bepaald door het programma. Hierin zal de Forum organisatie haar kwaliteiten moeten tonen. Lukt dit dan is wel degelijk landelijke aantrekkingskracht te genereren”.De Stadspartij stelt weer heel veel wensdenken en twijfels vast. Zal het lukken? Tot nu toe heeft de organisatie nauwelijks iets waargemaakt. Dit wordt dus niets. Ook anderen zal dit niet lukken.

Met vriendelijke groet,
Namens de fractie van de Stadspartij,
Robert Prummel (fractievoorzitter)Gerard Offerman